Connect with us

Published

on

yazar : A. Hamdi ALKAN

1998 yılının 30 Ağustos günü maa aile Romanya’ya gitmek üzere Kapıkule sınır kapısından çıkışımızı dün gibi hatırlıyorum. O günkü hissiyatımı, ruh halimi bugünden analiz etmek çok kolay olmasa da ne yaptığını bilen bir insan kararlılığında hareket ettiğimi düşünüyorum. Daha önceden hiç yurtdışı tecrübesi yaşamamış, sadece bir kez yine Romanya’ya birkaç günlüğüne gelmiş ve dönmüş birisi olarak beni ve ailemi nasıl bir sürecin beklediğini tam olarak bilemememe rağmen, yine de belli bir güven duygusu ve yeryüzü coğrafyasına gerektiğinde hicret kavramının ıstılahi boyutuna istinat eden bir bakışımızın olması gerekliliği düşüncesiyle kararlı bir çıkışla sınırdan Bulgaristan’a girdik. İstanbul Romanya arası kara yoluyla muhtelif güzergâhlara göre değişiklik gösterse de ortalama 650 km’lik bir mesafe ve bunun neredeyse yarısı İstanbul Kapıkule sınır kapısı arası. Bulgaristan içerisinde yaklaşık 310 km giderek ülkeyi kuzey güney yönünde ortadan kestik ve Romanya sınırına ulaştık. Ve önemli bir sorunla karşılaşmadan sınıra yaklaşık 80 km mesafedeki başkent Bükreş’e ulaştık. Yaklaşık 15 yıl oldu. Kendimizi izole etmeden, Romanya halkının içine karışarak gecen 15 yıl. Bugün bu uzun surecin sonunda bu coğrafyada yaşayan halkı insan fıtratı ve bu fıtrata yaratıcı tarafından kodlanmış özellikler bağlamında yazıya dökmek için yoğunlaştığımda gördüm ki, aslında bu toplumu doğru bir tanıma ve tanımlama gerçekleştirme noktasında yeterli bir çaba ve tefekkür gerçekleştirememişim. Belki bu çalışma, bu anlamda söz konusu konuyla alakalı ilgi alanlarımızı yeniden gözden geçirmemize yardımcı olur.

Öncelikle Romanya neresidir, kökeni nereye dayanır, tarihi ve coğrafi özellikleri nelerdir, kısaca bunlardan bahsedelim.
238,391 km²’lik bir alana yayılan Romanya, Avrupa’nın en geniş yüz ölçümüne sahip 12., dünyanın 82. ülkesidir. Avrupa Birliği üyesi olan ülke birlik ülkeleri içinde 7. büyük yüz ölçümü, 9. büyük nüfusa sahiptir. Bulgaristan ile olan sınırının tamamı, Sırbistan ile olan sınırının ise büyük kısmı Tuna Nehri ile çizilen Romanya’nın, Tuna’nın bir kolu olan Prut Nehri ile de, Ukrayna’nın güneyi ile olan sınırı ve Moldova’nın tamamı ile sınırı çizilir. Tuna Nehri’nin, Karadeniz’e döküldüğü Delta’nın büyük kısmı Romanya’dan geçmekle beraber ülkenin güneyi, güneybatısı, batısı ve kuzeydoğusu bu nehir ve kolları ile çevrilidir. Ayrıca Tuna Nehri’nin kolu olan Tisza, Romanya’nın Ukrayna ile olan sınırının bir kısmını çizip Macaristan topraklarına girmektedir. Kısacası Tuna Nehri ülke toprakları için paha biçilemez bir öneme sahiptir. Ülke toprakları güney ve doğuda kalan yerler hariç Avrupa’nın en dağlık alanlarından biridir. Dağlar ülkenin kuzeyi ile batısı arasında bir yay çizerek uzanır. En önemli dağlar Karpat Dağları olmakla birlikte ülkede yüksekliği 2,000 metreyi geçen kırktan fazla dağ bulunmaktadır. 2007 nüfus sayımı sonuçlarına göre ülke nüfusu 22,276,506 kişidir. Bu nüfusun %89.5’ini Romenler oluşturur. Macarlar %6.6 ile nüfus içinde ikinci büyük ırktır. Bugün ülkede 535,250 Roman yaşamaktadır. Geri kalan %1.4 nüfus içerisinde en önemlileri; Ukrainler, Almanlar, Lipovanlar, Türkler, Tatarlar, Sırplar, Slovaklar, Bulgarlar, Hırvatlar, Yunanlar, Ruslar, İbraniler, Çekler, Lehler ve İtalyanlardır. Romanya laik bir devlettir ve resmi bir dini yoktur. Ülkenin %86.7’si Ortodoks’tur. Bunu %4.7 ile Katoliklik, %3.7 ile Protestanlık ve %1.5 ile Pentekostallık (Protestanlık bünyesindeki bir akım. Yeni protestanlık -neoprotestanizm- olarak da adlandırılmıştır. Romanya’da bu inanışa pokaizm, bağlılarına da pokait deniyor. Bunlar içkiyi, kumarı, zinayı, kürtajı, boşanmayı, aşırı giyim kuşamı günah sayarlar, dinlerine son derece bağlılardır) izler. İslam, Romanya’da tarihi bir din olmasına rağmen sadece Dobruca’da yaşayan 67,500 Türk ve Tatarlar arasında yaygındır. Kendini Müslüman olarak tanımlayan Romanya vatandaşlarının gerçek sayısının 200.000 civarında olduğu resmi olmayan kaynaklar tarafından iddia edilir.
Bükreş, Romanya’nın başkenti ve en büyük şehridir. Nüfusu 2007 sayımlarına göre 1,931,838 kişidir. Bu nüfus metropolitan alan da eklenince 2.1 milyona çıkmaktadır. Romanya’nın diğer büyük şehirleri Yaş, Cluj-Napoca, Timişoara, Köstence ve Craiova şeklinde sıralanabilir. Toplam şehir sayısı 42’dir. Ülkenin ayrıca nüfusu 200.000’i geçen 5; 100.000’i geçen 13 kenti bulunmaktadır.
Tarihçesi
Bir Hint-Avrupa grubu olan Trakyalılar, Romanya toprakları üzerinde yaşamış ilk insanlar olarak bilinir. Bunların bir kolu olan Dokyalılar M.Ö. 800-300 yılları arasında Burebista liderliğinde Transilvanya merkez olmak üzere, Dakya Devleti’ni kurdular. M.S. 106-271 yılları arasında Romalılar toprakları istila ederek insanları Romalılaştırdılar. 1394’te Dovin, 1456’da Belgrad, 1475’te Vaslui, 1476’da Schera seferleri Osmanlıların Avrupa’ya ilk adım atma dönemi savaşlarıdır. 16. yüzyıl Romanya sınırları içerisindeki Eflak ve Boğdan, Türk hakimiyeti altında birer derebeylik oldular. Askeri ve diplomatik açıdan Osmanlı Sultanının emrine göre hareket eder ve yıllık vergi verirlerdi. İdarecileri Osmanlı Padişahları tarafından tayin edilirdi. Zaten bunların derebeyleri kendi tebaalarını Avrupalıların saldırılarından korumak için Osmanlı idaresinde kalmayı arzu ediyorlardı. Eflak ve Boğdan halkı, Avusturyalılar, Ruslar, Tatarlar, Kazaklar ve Lehlerden ibaret bölgedeki diğer ordulara karşı Osmanlı ordusunun yanında yer aldılar.
1679’da Eflak Derebeyi olan Şerban’ın yerine 1688’de yeğeni Kostantin Brincoveanu geçti. Bu sırada Boğdan Derebeyi Dimitri idi. Bu iki derebeyi 1711 yılında Osmanlı-Rus savaşı esnasında isyan ederek, Deli Petro’ya yardım ettiler. Bunda, İstanbul’dan Balkanlara göç eden Yunan asıllı grupların tesiri büyüktü. Bunlar Eflak ve Boğdan’ın idari hayatına nüfuz etmişlerdi. Yaklaşık bir asır Türk idaresinde bulunmuş olan derebeyliklerin bu isyanları ve huzursuzluk çıkarmaları üzerine Eflak ve Boğdan tahtları “voyvodalık” adı altında yeni bir sisteme konuldu. Bu sıralarda Osmanlı Devleti’nde duraklama devri başlamıştı.
18. yüzyıl sonlarına doğru Rusya, Osmanlı Devleti’ne olan düşmanlığını arttırdı. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’yla Rusya, Osmanlılardan bazı haklar elde ederken bu arada bu iki derebeyliğin iç işlerine müdahale etme yetkisini de kazandı. Her ne kadar kontrol Osmanlılarda kaldıysa da, birçok ticari imkanlar kaybedildi. Bir yıl sonra Bukovina, Avusturya’ya bırakıldı. 1812 yılında Besarabya da elden çıktı. 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşından sonra 1834 yılına kadar Eflak ve Boğdan, Rusya hegemonyası altına tamamen girdi. Kont Pavel Kiselev, Rusya’dan destek görerek, Osmanlı medeniyetini ortadan kaldırmaya çalıştı. 1859 yılında iki eyalet birleşti ve 1861 yılında Romanya olarak anıldı. 1877 yılında Romanya, Berlin Antlaşmasıyla Türk hakimiyetinden uzaklaştı. Bağımsızlıktan sonra, 1878’de krallık oldu. 1881’de I. Carol Romanya’nın ilk kralı oldu. 1886 yılında Romanya, tek meclisli anayasal monarşik idari sistemine döndü. Romanya sınırlan dışında, özellikle Transilvanya’da birçok Romen yaşamaktaydı. I. Dünya Savaşı başlayınca İngiltere, Fransa ve müttefikleri, kendilerine katılması durumunda Romanya’ya Transilvanya’yı vereceklerine söz verdiler. 1916’da Romanya Müttefiklere katıldı, ama yenilgiye uğradı ve Alman birliklerince işgal edildi. 1918’de Almanya ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yenilgiye uğrayınca Romanya Transilvanya’yı, Avusturya’nın eyaleti olan Bukovina’yı (Moldavya’nın kuzeyi) ve Basarabya’yı ele geçirdi. Böylece ülkenin yüzölçümü iki katına çıktı, ama bu kez de nüfusunun dörtte birini Macarlar, Almanlar, Bulgarlar ve Ukraynalılar oluşturdu.
1930’larda ülke ekonomik bakımdan sıkıntılı bir dönem geçirdi. 1940’ta II. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın yörüngesine giren Romanya’nın topraklarının büyük bir bölümü SSCB, Macaristan ve Bulgaristan tarafından işgal edildi. İlk kralın torunu olan Kral II. Carol, Romanya’nın paylaşılmasına engel olamadı ve tahtı oğlu Mihai’ye bırakarak çekildi. Carol’un ülkeyi terk etmesinden sonra General Ion Antonescu Romanya’da askeri bir diktatörlük kurdu. 1941’de Romanya eski topraklarını geri almak umuduyla Almanya ile birlikte SSCB’ye saldırdı. 1944’te demokratik güçler Romanya’daki Alman yanlısı diktatörlüğe karşı ayaklanarak yönetimi devirdi ve Almanya’ya savaş açtı. Savaşın sonunda Müttefikler Romanya’nın eski topraklarından Transilvanya’yı geri almasına izin verdi. Romanya topraklarına giren SSCB birlikleri Kral Mihai’yi tahtını bırakmaya zorladılar. SSCB yanlısı bir yönetim işbaşına geldi ve 1948’de Romanya Halk Cumhuriyeti kuruldu.
1965 yılına kadar bu şekilde gelen ülke bu yıl yapılan yeni Anayasaya ile artık bir halk cumhuriyeti olmaktan çıkmış ve bir sosyalist ülke durumuna gelmişti. Bu gelişmeden rahatsız olan bazı çevreler 1966’da Rusya’ya karşı bir bağımsızlık hareketi geliştirmeye çalıştılar. 1970 ve 1973’te Romanya Devlet Başkanı Nicolai Çavuşesku ABD’yi ziyaret etti. ABD ile 1976 yılında 10 yıllık bir ticari anlaşma imzalanarak, nispeten Rusya’dan uzak durulmaya çalışıldı.
Doğu Bloğu ülkelerinin, kapitalist bloğun yeni pazarlar kazanma çabalarına direnemeyip sarsıldığı 1989 yılı, Romanya için de karışıklık ve sıkıntı yılı oldu. Gerçek sebepleri Romen Halkı tarafından bile hala net olarak anlaşılamayan gösteriler baş gösterdi. Yaşanan olaylar Türkiye’de 1950’lerin sonlarına doğru Demokrat Parti iktidarına karsı girişilen operasyonla çok ciddi benzerlikler gösterir. O dönemde Türkiye’de, hak arayan üniversite öğrencilerinin katledildiği, kıyma makinelerinde parçalandığı ve cesetlerinin asfaltlara gömüldüğü yalanlarıyla kamuoyu oluşturulmaya çalışılmış ve darbeye zemin oluşturulmuştu. Benzer bir durum, 1989 yılının son günlerinde, bir üniversite şehri olan Timisoara’da gösteri yapan öğrencilerin ordu tarafından katledildiği haberinin Bükreş’e ulaşmasıyla, Romanya’da yaşandı. Çocuklarının akıbetlerinin ne olduğu hususunda bilgi almaya çalışan halk manipüle edilerek bu durumdan bir halk devrimi çıkarıldı. Gösterilerin kanlı biçimde bastırılması, ülke çapında gerginliğin artmasına sebep oldu. Ordunun, ayaklanan halkın yanında yer alması üzerine, ülkeden kaçmak isteyen Çavuşesku, yakalanarak hanımı ile birlikte yargılandıktan sonra kurşuna dizildi. Yerine Çavuşesku’nun sağ kolu dönemin Yaş şehri valisi Iliescu’nun getirilmesi dahi, aslında halk ayaklanmasının doğal olarak gelişmediğini, doğal bir muhalif hareket olmadığını, halkın menfaatlerinin değil global aktörlerin merkeze alındığını ortaya koymaya yeter.
Ayaklanmayı yöneten Ulusal Kurtuluş Cephesi çok partili parlamenter sisteme geçileceğini açıkladı. 20 Mayıs 1990’da yapılan ülke tarihinin ilk özgür seçimlerinde Ion Iliescu önderliğindeki Ulusal Kurtuluş Cephesi çoğunluğu kazandı. Ilımlı bir siyasal çizgi izlemekten yana olan Iliescu, devlet denetimindeki sosyalist ekonomi yerine, aşama aşama piyasa ekonomisine dönüleceğini açıkladı.
Cumhurbaşkanı Ion Iliescu ve Ulusal Kurtuluş Cephesi (UKC) hükümeti artan ekonomik sorunlar ve Macar azınlığın özerklik istekleri karşısında çok geçmeden sertleşmeye yöneldi. Yönetimde eski komünistlerin ağırlık kazanmasını protesto amacıyla Haziran 1990’da Bükreş’te başlayan eylemler, özel trenlerle getirilen eli sopalı madencilerin estirdiği terörle bastırıldı.
Birçok aydın ve genç ülkeden kaçarken, muhalefetteki güçler bir cephe oluşturmaya çalıştı. Bununla birlikte Başbakan Petre Roman’ın uyguladığı hızlı ekonomik reform programı Batı dünyasıyla ilişkilerin gelişmesini sağladı. Reformlara bağlı olarak tırmanan enflasyon Eylül 1991’de özellikle işçiler arasında hoşnutsuzluğun artmasına yol açtı. Bükreş üzerine yürüyen madencilerle güvenlik güçleri arasında kanlı çatışmalar çıktı. Bunun üzerine istifa eden Roman’ın yerine Theodor Stolojan adlı partisiz bir teknokrat getirildi. Stolojan, en büyük ortağı Ulusal Kurtuluş Cephesi olan bir koalisyon hükümeti kurdu. Ülkenin görece istikrara kavuşmasıyla aşamalı olarak yeni düzenlemelere gidildi ve yabancı yatırımlar hızlandı. Mart 1992’de Ulusal Kurtuluş Cephesi’nden ayrılan muhalif grup Demokratik Konvansiyon adlı bir cephe oluşturdu. Eylüldeki parlamento seçimlerinden Demokratik Konvansiyon cephesi kazançlı çıktı. Ama bu durum Iliescu’nun ikinci kez cumhurbaşkanı seçilmesini engellemedi. Yarı başkanlık sisteminin cari olduğu ülkede, başkan ve hükümetin farklı siyasi eğilimlerde olabilmesi olasılığı ülkedeki istikrar sorununu ortaya çıkardı ve ülke devrimden günümüze kadar puslu bir ortamda gelişme sağlamaya çalıştı. Bugün başkan Demokrat Liberal bir eğilimde iken başbakan sosyal demokrat bir görüşe sahiptir ve bu durumdan doğan siyasi keşmekeş özellikle son üç yıldır ülkenin önünde ciddi bir engel olarak durmaktadır.
Coğrafyası ve Gelir Kaynakları
Ülkenin büyük bölümü engebeli, sulak, verimli ovalarla kaplıdır. Kuzey bölümünü Karpat Dağları keser. Yugoslavya ve Bulgaristan’la güney sınırını oluşturan Tuna Irmağı’nın deltası Romanya’nın Karadeniz kıyısında yer alır. 2000’li yılların başlarına kadar bu verimli ve sulak topraklar üzerinde her turlu tarım ürünü (tahıl, keten, kenevir, meyve, sebze, tütün, üzüm vs.) üretilmekte iken AB’ye tam üyelik başvurusu ile başlayan süreçte üretmek yerine hazır tüketme mantalitesi yerleştirilmiştir. Romen Halkı son derece çalışkan ve üretken bir tarım toplumundan gelirini son kuruşuna kadar büyük alış veriş merkezlerinde harcamaya konsantre bir tüketim toplumuna evrilmiştir. Avrupa’nın hayvancılık alanındaki en büyük üreticilerinden biri iken tavuk etini dahi ithal eder bir konuma gelinmiştir. Ülkenin her yanındaki zengin doğal gaz, tuz, demir-çelik, kömür kaynakları özelleştirilerek başta Avrupalı uluslararası şirketler olmak üzere elden çıkarılmış ve üretmeyen ancak sadece kendine sunulanı tüketen bir topluluk ortaya çıkarılmıştır. Ülkenin kendi ihtiyacını karşılayacak hatta ihracat dahi yapabilecek miktardaki petrol kaynakları elden çıkarılmış, 89’daki devrime kadar dışa bağımlı olmayan petrol ürünleri endüstrisi bugün bir litre benzin dahi üretemeyen bir konuma gelmiştir. Petrol kaynaklarını işleten yabancı firma ham petrolü ihraç edip yerine bitmiş ürün ithal etmektedir. Çünkü petrolü işlemek için kurulmuş rafineriler hurdaya çıkarılmış, ülke bu sektörde de tamamen dışarıya bağımlı bir konuma düşürülmüştür. Kısacası Romanya her boyuttan hazır tüketmeye zorlanmış, ellerindeki imkânları kullanmaları uygulanan politikalarla değersizleştirilerek dışarıya bağımlılık ülke ekonomisinin temelini oluşturur bir duruma gelinmiştir.
Halkın İnanç Yapısı
Romanya Halkı farklı etnik kökenleri bağlamında kozmopolit bir yapıda olmalarına karşın çok değişik inanç gruplarının varlığından söz edemeyiz. Ağırlıklı olarak Hristiyan Ortodoks -yaklaşık %70- oldukları söylenebilir. Çavuşesku’nun iktidar olduğu dönemde otoritenin din konusundaki tutumuna baktığımızda, her türlü inanç grubuna karsı aynı mesafede durmaya çalışan bir anlayışı görürüz. Toplum üzerinde bu boyutta, diğer doğu bloğu ülkelerindeki baskı ve yıldırma politikalarının uygulandığını söyleyememekle beraber tam bir serbestlikten de söz edilemez. Merkezi otorite hedef alınmadığı sürece halkın inancını öğrenmesine ve yaşamasına müdahale edilmemiş, ama geliştirmesi için de çok fazla imkan oluşturulmamıştır. Bu sebepten olsa gerek, kiliseleşme daha çok AB üyeliği süreci olan 2000’den sonra başlamıştır. İnsanlar hangi kilisede vaftiz edildilerse o kilisenin kayıtlı cemaati sayılmaktadırlar, ancak bugün bu durumun pratik hiçbir değeri kalmamıştır. Çünkü halkın kiliseyle ilişkisi düğün, vaftiz ve cenaze törenlerinin ötesine geçememiştir. Sembolik bütün uygulamalar hassasiyetle yerine getirilirken, kilisenin alışılagelmiş yaşantı biçimine müdahale etmesine asla müsaade edilmez. Parlamento, okullar, alış veriş merkezleri, fabrikalar papazların duaları eşliğinde açılır, ancak kilisenin siyasi ve ekonomik konularda görüş beyan ettiğine hiç rastlanmaz. Bu durumun Çavuşesku döneminde izlenen mesafeli duruşla ilgisi olduğu söylenebilir. Söyle ki, baskıyla oluşturulmamış, dayatılmamış bir din anlayışı, kendine muhalefet edecek yapıları da pasifize edebilme yeteneğini kazanabilir. Kaybetme ihtimalinin düşük olduğu durumlarda koruma duygusunun zayıflayacağını düşünecek olursak, Romanya Halkının inançlarını koruma bilincini öncelikli bir mesele olarak algılamadıklarını söylemek çok yanlış olmaz. Çünkü onların kiliseleri, kilisenin hayatlarında oynamış olduğu sınırlı rol her dönemde konumunu muhafaza etmiştir. Bu durum diğer inanç grupları için de söz konusudur. Mesela Katolikler, Protestanlar, Yahudiler ve Müslümanlar gibi. Burada Müslümanlara dair daha detaylı bir değerlendirme yapmanın gerekli olduğunu düşünüyorum. Çünkü devrimden sonra ve AB surecinde Romanya mozaiğinde en fazla Müslüman nüfusun farklılaştığını ve gelişme kaydettiğini söylemek mümkün. Bu doğal olarak böyledir, çünkü doğruya doğru bir evrilme çabasından söz ettiğimizde en dinamik alternatif güç hakikatin takipçisi olma gayretindeki Müslümanlardır.
Müslüman Nüfus
Romanya’da yerleşik Müslüman nüfus ağırlıklı olarak 13. yüzyıldan itibaren değişik vesilelerle bölgeye göç eden Türk ve Tatar asıllılarla, sosyalist rejimin hakim olduğu 1959-1989 arası Orta Doğu coğrafyasında iktidarda olan Baas Partisi iktidarındaki ülkelerden üniversite eğitimi için gelen Arap asıllılardan oluşmaktadır. 1877’deki Romen İstiklal Savaşı’ndan sonra izlenen Müslüman nüfusun göçe zorlanması hedefine dönük politikalar, özellikle Köstence şehrini de içine alan Dobruca bölgesindeki Müslüman Türk nüfusun sayısal ağırlığını önemli ölçüde azaltmıştır. Bugün azınlık hakları çerçevesinde kendilerine tanınan bir kısım imkanlardan istifadeyle varlıklarını sürdürmektedirler. 2007 yılındaki AB’ye tam üyelik sonrasında sahip oldukları ayrıcalıklı durumlar hukuki bir altyapı da kazanmıştır. Merkezi hükümetin “Müslüman azınlık” olarak tanımlamasına bağlı olarak onları temsilen bir müftülük ihdası söz konusudur. Müftü, merkez tarafından Müslüman Romen vatandaşlarının resmi temsilcisi olarak tanınmakta, Müslüman halkı ilgilendiren konularda görüsüne başvurulmaktadır. Müslüman halkın yaşadığı bölgelerdeki camilerin imamlarının oluşturduğu bir kurul tarafından seçilen müftü, daha sonra kendini seçen kurulu oluşturan imamları tayin etmekte, böylece formaliteler yerine getirilmiş sayılmaktadır. Pratikte ise Müslüman olarak tanımlanan ve azınlık hakları muvacehesinde farklılıklarının korunduğu iddia edilen bu insanlar, Romanya coğrafyasının belki de en az gelişmiş, geri bırakılmış bölgesinde halkın geri kalanından farklı bir yaşam sürmemektedir. Müslüman olarak isimlerinden başka ayırıcı bir durumlarının olmadığını söylemek çok da yanlış olmaz. Siyasi olarak ise Türk Birliği ve Tatar Birliği isimleri altında oluşturulan iki sivil yapı, çıkardıkları birer aday ile merkez tarafından kendilerine tanınan iki milletvekilliği ile parlamentoda temsil hakkını kullanmakta, ancak bu yapılar da angaje oldukları siyasi partilerin politikaları doğrultusunda hareket etmenin ötesine geçememektedir.
1989 devriminden sonra ülkenin diğer dünya ülkeleriyle ilişkilerinde sağlanan rahatlama, gerek yukarıda zikredilen Orta Doğu kökenli üniversite öğrencilerinin gelmesi ve gerekse İslam coğrafyasında faaliyet gösteren bazı organizasyonların Romanya’daki Müslüman halktan okutmak maksadıyla öğrenci götürmeleriyle İslam’a bakış farklı bir boyut kazanmaya başladı. En azından dünya genelinde İslam’a ve Müslümanlara dair gelişmeler bu halkın da gündemine taşınmaya başlandı ve kendilerini tanımlamak için kullandıkları inancı yeniden keşfetmeye başladılar. Birinci Körfez krizi başladığında, kriz bölgesiyle ticaret yapan Türkiyeli Müslümanlar da alternatif olarak bu coğrafyayı tercih edince, bölgenin Müslüman nüfus mozaiği ciddi biçimde zenginleşti. Bu bölgenin tercih edilme sebepleri arasında, Romanya’nın Türkiye’den vize istemeyen tek Avrupa ülkesi olmasının çok önemli bir yeri vardır.
Bugün, ağırlıklı olarak başkent Bükreş olmak üzere Köstence ve civarıyla, daha az miktarda olsa da bütün ülke genelinde dünya üzerinde mevcut İslami oluşumların ağırlıklı bir kısmı bir biçimde temsil edilmektedir. Bu temsil, Müslüman Romen vatandaşlarına dönük olmakla, en azından böyle iddia edilmekle birlikte daha çok dışarıdan gelmiş Müslüman nüfusu önemseyen bir faaliyeti merkeze almakta, mesela Türkiye’deki Müslümanlara ait yapılanmalar, Romanya’daki şubelerinde buradaki Türkiyeli Müslümanları hedef kitle olarak görmektedir. Bu durum her ne kadar varoluş amaçlarıyla çelişki arz etse de realite maalesef bu şekildedir. Bunun temel nedeninin Romanya’da 2009 yılından itibaren baş gösteren ve gittikçe derinleşen ekonomik krize kadar öngörülemeyen bir biçimde gelişen rant ekonomisinin olduğunu düşünmek yanlış olmaz. Bu coğrafyadaki ekonomik kaynakları kullanarak finansman oluşturan pek çok yapı söz konusudur. Ranta konu olan bu ekonomik faaliyetlerin ne kadar meşru yollardan yapıldığı meselesi, yukarıda zikredilen oluşumların aklama ya da helalleştirme operasyonuna zemin oluşturmakta, insanlar dünyada istedikleri yüksek standartlarda yaşarlarken aynı zamanda ahirette de kolay hesap verme ayrıcalığını kazandıklarını vehmetmektedirler. Bu temel anlayış ve inanma sorunu belli bir idealin ikamesi iddiasıyla ortaya çıkmış yapıların kapital avcılığı noktasında uzmanlaşmaları sonucunu doğurmakta, hakikati yaşama ve taşıma keyfiyeti gündeme bile gelememektedir. Oysa Romen toplumu, belki de bütün Avrupa uluslarından farklı olarak gerek tarihsel hafızaları ve gerekse mevcut kozmopolit yapıları içerisinde son derece sakin bir hayat sürmelerinin onlara kazandırdığı bir ahlak sebebiyle yabancı uyruklu ve farklı inançlara mensup insanlara karsı önyargı beslemeyen nadir toplumlardandır. Elbette istisnaları vardır, ancak Romen milliyetçiliğinin bu coğrafyada hiçbir zaman toplum mühendisliği bağlamında bir değer taşımadığını ve gelecekte de taşıması için gerekli zemini bulmasının son derece zor olduğunu tespit etmek gerekir.
Bu itibarla, Romanya’da yaşanan 15 yılı, hangi ekonomik sonuçları doğurduğuna bakmaksızın, hem Türkiye mozaiğini daha iyi anlamak, hem yine Türkiye’de son yıllarda yaşanan toplumsal değişimlerin daha küçük ve yoğun, Türkiye insanlarının oluşturduğu yapıları nasıl etkilediğini görmek acısından -Türkiye’den Romanya’ya gelen insanlar diğer gurbetçilerden farklı olarak Türkiye ile ilişkilerini çok daha yoğun bir biçimde sürdürdüklerinden dolayı yaşanan gelişmelerden birebir etkilenmektedirler- ve hem de dünya coğrafyasında varoluş gayemizin ikamesi anlamında bir çaba ortaya koyabilmek için verimli bir dönem olarak görmekteyim. Toplumla ikinci nesil olarak ta geliştirebileceğimiz münasebetlerin bu çabayı doğru bir istikamet üzere destekleyeceğine inanıyorum. Tevfik Allah’tandır.
Continue Reading
Advertisement
Ads
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Afrika

Hicap Hakkında

A hijab is a veil worn by Muslim women in the presence of any male outside of their immediate family, which usually covers the head and chest.

Published

on

Photo: Shutterstock

Bir başörtüsü, Müslüman kadınlar tarafından yakın ailelerinin dışında herhangi bir erkeğin yanında, genellikle baş ve göğsü kaplayan bir peçe. Terim, Müslüman kadınların alçakgönüllülük standartlarına uyan herhangi bir baş, yüz veya vücut örtüsünü ifade edebilir.

Continue Reading

Afrika

Japonya: Japon Hava Yolları Helal Gıda Kullanacak

Published

on

Tokyo – Japonya | Ahvâl-i Müslimin

Japonya’nın en büyük hava yolu şirketlerinden olan Japon Hava Yolları tüm uçuşlarında helal gıda kullanacağını duyurdu.

Uluslararası uçuşların helal gıda hazırlama sürecini denetleyen Japan Islamic Trust şirketi tarafından sertifika alındı.

Ayrıca Helal gıda usullerine göre belgelendiğine dair bilgilendirme yapılarak, Müslüman müşterilerin güvenliğini sağlamak amacıyla tamamen değiştirildi.

Continue Reading

Afrika

Özbekistan : Toplu İftar Yasağı!

Published

on

Özbekistan Dini idaresi, hükümete kafe ve restoranlarda yapılan iftarların lüks olduğu banahesiyle  toplu iftarların yasaklaması talebinde bulundu.

Özbekistan dini idaresi reis yardımcısı Şeyh Abdülaziz Mansur, “Taşkent şehri belediyesi bizim tavsiyemiz üzerine kafe ve restoranlarda iftar yemekleri organize edilmesini yasakladı. Bu devletin politikası değildir. Peygamberimiz zamanında yoksul insanlar için toplu iftarlar organize ediliyordu. Bugün bu lüks halini aldı. Bundan ötürü bu sene restoranlarda iftar yemekleri verilmeyecek” dedi.

Müslümanların biraraya gelerek  ülke hakkında yapabilecekleri konuşmaların fiile dönüşmesinden korkulması üzere yasaklar bu hali aldı.

Azadlık radyosunun haberine göre, Özbekistan’da kafe, restoranlar ve yemekhanelerde toplu halde iftar yemeği organize etmek 2014-2015 yıllarında yasaklanmaya başlandı ve buna katılmayan Özbek vatandaşları radyoya şikayet mektupları gönderdi. Müslümanların biraraya gelerek aralarındaki manevi gücün artmasına mani olunduğu belirtildi.

BM son yayınladığı rapora göre Özbekistan’ın %20’si fakirlik sınırının altında yaşamını sürdürmekte %75’i yetersiz bütçe ve ülkenin fakir bölgelerinde yaşamaktadır. Ve yine ülkeleri hukuki, siyasi ve ekonomik alanlarda analiz eden bir rapora göre listenin en sonunda Kuzey Kore ve bir önceki sırada ise Özbekistan yer almaktadır.

Continue Reading

Afrika

Bangladeş : Cemaati İslami’nin finansör kurucusu “Mir Kasım Ali”

Published

on

Dünyadaki Müslümanların Yaşam koşulları – Bangladeş

BİYOGRAFİSİ

Mir Tayyip Ali ve Rabia Begüm’ün oğlu olan Mir Kasım Ali 31 Aralık 1952’de Bangladeş’in ortasındaki Munshidangi Sutalori bölgesinde doğdu. 1967’de Chittagong Collegiate İslami Okulu’ndaki eğitimi sırasında Chhatra Sangha (ICS) isimli İslami öğrenciler koluna katıldı.

1977’de Doğu Pakistan “Bangladeş” ismini almadan ve Doğu Pakistan İslami öğrenciler koluna genel sekreter olmadan önce 6 Kasım 1971 tarihinde Chittagong eyaleti birimlerinde ve üniversitesinde İslami öğrenciler koluna başkan olarak seçildi.

Üstad Mir Kasım Ali , m.1980 senesinde Cemaati İslamî’ye aktif olarak katıldı ve ” Nur İslam Bülbül” bünyesinde kurulan üniversitenin içindeki Cemaati İslami’nin siyasi bir kolu olan islami partinin lideri oldu.

Bangladeş’in Pakistan’dan ayrılması sırasında   Suudi Arabistan ,Çin ve Amerika desteğini alan  Bangladeşli isyancılar, “ayrılma savaşı” veya “bağımsızlık savaşı” olarak adlandırılan  savaşa karşı çıktılar.Son anda Pakistan ordusunu desteklediklerini ilan etmiş olsalar da ne var ki ayrılığı önlemeye yönelik herhangi fiili bir destek sağladiklarına dair bir delil bulunmamakta.

Şeyh  Abdülkadir Molla’yı  astıkları gibi Mir Kasım  Ali ve meslektaşları  “Muti er-Rahman Nizamî” ve ” Ali İhsan Muhammed Mücahit” ‘i de asmak için  haklarında  uydurma haberler yayıldı. “Bedir” milislerini kurduklarina ve başına Mir Kasım Ali’nin getirildiğine dair iddialar bu fabrikasyonların  arasında. Bu suçlamaları gündeme getiren grubun “Laik Avami Partisi” olduğu ortaya çıktı.

Mir Kasım Ali ayrıldıktan sonra Chittagong şehrinde Cemaati İslamî’nin yönetimini devraldı.Daha sonra ülkeyi terketmeye zorlandı,Arabistan’a giderek orada 4 yıl kaldı.Laik Avami Partisi lideri “Mucib er-Rahman” ‘ın çıkardığı genel afla ülkeye geri döndü.Cemaati İslamî’ye  haznedar oldu ve ardından  Suudi Arabistan’la İslami bağlantısı olan cemaatin temsilcisi oldu.Cemaatin merkezî uygulama biriminde tarihçi olarak görev yaptı.Öyle ki bu İslami partide karar alma bakımından en yüksek heyetti.

Mir Kasım Ali, çeşitli örgütlerde sanayii ve hayır kurumlarında idarî konuma yükseldi.

Onları söyleyecek olursak:

 

1.Hayır Alanında

´- Fuad el-Hatib hayır kurumunda sekreter

-Bangladeş’te çeşitli özellikteki ajanslarda başkanlık

 

2.İdari Alanda

-Allame İkbal Sangsad Kurumunda

-Chittagong İslam Üniversitesi’nde

-Daru’l İhsan Üniversitesi’nde

-Barış Araştırmaları ve Stratejileri Merkezinde

 

3.Ziraat Alanında

-Güvenilir Endüstriyel Tarım Şirketi (Agro İndustrial Trust) ‘nde başkanlık

"Agro Industrial Trust" sirket in simgesi

“Agro Industrial Trust” sirket in simgesi

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-1 (7)

4.Finans Alanında

-İslamî Finans Kurumu’nda sekreterlik

-Bangladeş’teki belirli bankalarda kuruculuk

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-2

 

Bangladeş’e dönüşünden sonra 1975’te Rajihi  Suudi bankası ile baglantısı olan “IBBL” Bangladeş  İslam Bankası kuruldu.Bu banka Emirlikler Katar ve Kuveyt arasinda  %60 oranında büyük bir kar payına sahip.

Bangladeş Bankası, Bangladeş elçisi Fuat el-Hatib’in Faysal bin Abdülaziz el-Suud’un ziyaret etmesinin ardından  faaliyet göstermeye başladı. Sonrasında Mir  Kasım  Ali bankanın müdürü konumuna geldi. Bu mevki sayesinde hayır projeleri yapıp cemaate hizmet eden ticari ve ekonomik imparatorluklar kurdu. Güney Asya’daki en iyi 3 bankadan biri olmak için çabaladı.

Bu banka Cemaati İslami ve Bangladeş dışındaki diğer cemaatlerin ana sermaye ve finans kaynağı sayılır.

 

Mir Kasım Ali’nin bu alandaki calışmaları dur durak bilmedi. Aksine Burma’daki cihatçı islami grupların ve Afganistanlı  mücahitlerin desteğiyle daha da ivme kazandı. (2011)

HSBC Bankası’nın %8 gibi bir oranından daha önce  adı geçen iki ülkedeki mücahitlere zekat veriliyordu.Tahsis edilen bu meblağ daha sonra yasaklandı. Bu durum  Amerika ihtiyarlar heyetine kadar ulaştı.

Söylenenlere ek olarak Mir Ali, Bangladeş’te yaşayan  fakir ve orta kesimin ulaşım, sağlık ve mali ihtiyaçlarını karşılamak için büyük bir ekonomik ağ kurdu. Ve bunların hepsi sivil toplum örgütleriyle mümkün oldu. 2005 yılında yapılan istatistikler Cemaati İslama bağlı olan bu kurumların  Bangladeş parasıyla 1.200 kurur ya da yıllık 150 milyon dolar kadar kazanç sagladığını kaydetti.

30 hayır kurumuna ek olarak Kuzey Afrika ve Arap Körfezi’ne işçi gönderilmesine ve 14 bankanin desteğine karsilik Al-Nihvan ve Kuveyt Yardım Fonu’nu destekledi.

 

5.İlaç sanayisinde

İbni Sina İlaç Şirketi’nde satış müdürü olarak çalıştı.

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-1

6-Medya Alanında

Daily Naya  Diganta dergisini kurdu.

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-1

2005 yılında yayın hayatına başlayan ve günde 125 binden fazla satan “Daily Naya Digata” dergisinin kurucu finansörü addediliyor.

 

Diganta uydu kanalı

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-1 (9)

2007’de temeli atıldı ardından 8 Agustos 2008’de  Apstar 2R uydusu TV ve uydu yayinina başladı.Kanal, küresel ölçekte izleyiciye hizmet vermek için 2012’de direkt yayina başladı.

Diganta kanalinda , çeşitli kültürel programların yer aldığı 8 ila 16 saat süren  diyaloglar ve haber programları bulunmaktadır.

 

7.Turizm Alanında

KEARI Şirketi’nin  sahibi

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-3

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-4-1

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-4

MAHKEME

2009 yılının başlarında Bangladeş hükümeti’nin başına Laik Halk Partisi lideri ” Şeyh Hüseyin Vacid” geçti.Başa gelen bu parti, 1971’deki ayrım olaylarinı incelemek üzere “Ulusal Savaş Mahkemesi”ni kurdu.

Mahkemenin kurulmasının ardından Mir Kasım Ali dahil Cemaati İslami’nin öne çıkan  şahısların mahkemesi yapıldı ve 25 kasım 2012’de yapılan mahkemenin ardından 17 Haziran 2012’de tutuklandı.

مير-قاسم-علي-mir-quasem-ali-1 (8)

Hapishane İdaresi’nin   24.12.2012 pazartesi günü çıkardığı kararla Mir Kasım kaldığı merkezî hapishaneden başkentin dışındaki  kashimbur hapishanesine nakledildi.

Geçen kasım ayında Bangladeş Savaş Mahkemesi Mir Kasım Ali hakkında idam kararı verdi ve Mir Kasım 1971’de Pakistan’ın doğu bölgesindeki ayrılma savaşı olaylarında “bağımsız Bangladeş” çagrısına teşvik eden bazi Bangladeşli gruplara ve hinduistlere işkence etmek ve onları öldürmekle suçlanıyor.Bu hüküm geçtiğimiz ekim ayının 23’ünde (92 yasında) hapishanede vefat eden  Cemaati İslami’nin  eski lideri Gulam Azam, eski bakan Muti er-Rahman ve cemaatin  başkanının idam edilmesinden  hemen sonra  geldi.

0

 

Laik güçler  Şeyh Hüseyin Vecid’in hükümetin başına geçtiğinden beri islamciların uzaklaştırılması yönünde çaba sarfediyorlar.

1971’de işlenen savaş suçlarını incelemek üzere mahkeme kurulmuş olsa da ne var ki Cemaati İslami üyelerinin bu suçu işlediğine dair hiçbir delil bulunmamakta.

Uluslararası Ceza Mahkemesi savcısı Seyyid Mahmud Sultan Seymen,  mahkeme salonunda genel parlamentonun Cemaati İsalmî’nin 14 suç işlediğini ve 33 tanığın bulunduğunu açıkladı.

10_Mir+Quasem+Ali_021114__0005

Suçlamalar aşağıdaki gibi:

  1. Suçlama

Mir Kasım Ali’nin 8 Kasım 1971’de kurulan Cemaat-i Bedr’in liderliğinde Ömer İslam Şadrevi olarak adlandırılan kişinin  “Sakta Gat” bölgesinden alıp birçok yerde  işkence  yapmasıdır.Bu yerlerden birkaç  tanesi de şehrin kalbi olan Dalm Oteli ve Basilaich emniyet merkezindeki deri depolarından biri.

  1. Suçlama

19 Kasım 1971’de Lütfi er-Rahman olarak adlandırılan kişinin Sakta Gat bölgesinden alinip Dalm Oteli’ne götürülerek işkence yapılması

3.Suçlama

Aynı yıl 22-23 kasımda Cihangir el-Şadri olarak adlandırılan kişinin Codmptila bölgesinden alınıp işkencenin merkezi olan Dalm Oteli’ne götürülmesi

4.Suçlama

Selahaddin Han olarak adlandırılan kişinin Damlmorinj’deki evinden alınıp işkence edilmek üzere Dalm Oteli’ne götürülmesi

5.Suçlama

Aynı yılın 25 kasımında Abdulcebbar olarak adlandırılan kişiye işkence edilip ateş açılması

6.Suçlama

Chittagong şehrinde Harun Reşid olarak adlandırılan çay satıcısının kaçırılıp işkence edilmek üzere Dalm Oteli’ne götürülmesi.

7.Suçlama

Mir Kasım Ali’nin örgütlediği Sayilari 7 veya 8 kişiyi bulan gencin Senallah Şadrevi ve bir başka genci Damlmirinj’den kaçırıp işkence etmek üzere Dalm Oteli’ne götürmesi.

8.Suçlama

29 kasım gecesi Nur’ul Kudüs ve 4 diğer kişinin Dalm Oteli’nde  işkence görmesi.

9.Suçlama

29 kasım gecesi Seyyit Ümran ve 6 kişinin kaçırıldıktan sonra Dalm Oteli’nde  işkence görmesi

10.Suçlama

Mir Kasım’ın direkt emriyle Muhammed Zekeriya olarak adlandırılan adamın ve beraberindeki  4 kişinin kaçırılıp işkence görmeleri.

11.Suçlama

Ceşmittin olarak adlandırılan kişinin ve beraberindeki 6 kişinin kaçırılıp işkence görmeleri

12.Suçlama

Cihangir Şadrevi olarak adlandırılan kişinin ve beraberindeki 2 kişinin kaçırılması

13.Suçlama

Snell Kanti olarak adlandırılan kişinin kaçırılıp işkence görmesi

14.Suçlama

Nasrudsun Şevdi olarak adlandırılan kişinin kaçırılıp işkence edilmesi

 

Cemaati İslamî’nin Konumu ve Durumu

Cemaati İslamî’nin Lideri Şeyh Mahmud adına yaptığı açıklamada:

– Bangladeş Yerel Ceza Mahkemesi’nin verdiği  Cemaati İslamî’nin üyeerinden biri olan iş adamı Mir Kasım Ali’ye verilen  idam hükmünü şiddetle kınadığını.

-Bangladeş’in Pakistan’dan ayrıldığı  Bağımsızlık Savaşı sırasında Kasım Ali’nin insanlık ve savaş suçu işlediğine dair yöneltilen suçlamaların haksız suçlamalar olduğunu.

-Bu adil olmayan ,haksız ,zalimce kararları protesto etmek üzere gelecek perşembe sabah 06:00’dan ertesi sabah 06:00’a kadar sürecek olan ülke genelinde yapılacak olan protesto gösterilerinin yapılacağını bildirdi ve şunları ekledi.

-Bu zalim,faşist ,otoriter ve diktatör hükümet , Cemaati İslami’nin liderlerine karşı uydurma iddialarını yükseltiyor.

-Savcının sunduğu belgelerde Muti Abdurrahman Nizami ve Mir Kasım Ali’nin ismi yoktur. Bundan ziyade Mir Kasım Ali,belgelerde ismi geçen ; suçun islendiği zaman dilimlerinde ve iddia edilen yerlerde  hiç bulunmadı.Açıkçası Mir Kasım Ali, o vakitlerde başkent Dakka’da kalıyordu ; suçların işlendiği Chittagong şehrinde değil. Mir Kasım Ali Dakka’da kaldığını ispat etti ama hükümet bunu kabul etmeyip çıkarılan sarı sayfalarda buna yer verdi ve idamına karar verdi.

 

 

Continue Reading

Afrika

Türkiye: Süleymaniye Camii

Published

on

Süleymaniye Camii, I. Süleyman adına 1551-1557 yılları arasında İstanbul’da Mimar Sinan tarafından inşa edilen camidir.

Mimar Sinan’ın kalfalık devri eseri olarak nitelendirilen Süleymaniye Camii, medrese, kütüphane, hastane, hamam, imaret, hazire ve dükkânlardan oluşan Süleymaniye Külliyesi’nin bir parçası olarak inşa edilmiştir.

kanuni_suleymaniye

Evliya Çelebi, Süleymaniye Külliyesinin Belgrad, Malta ve Rodos Seferlerinden elde edilen gelirle yapıldığını söyler. Yapımına başlanmadan önce çok büyük bir külliye olması sebebiyle bakımlarının ve günlük işlerdeki giderlerinin karşılanması için vakfiye hazırlanmıştır. Aynı zamanda inşaat aşamasında çalışacak yüzlerce kişi de inşaat başlamadan evvel ayarlanmıştır. Normal zamanlarda 700 kişinin burada çalıştığı söylenmektedir. Yaz vakitlerinde bu sayı 1000e çıkmakla birlikte bazen hava koşullarından ötürü hiç inşaat faaliyeti olmamıştır. Caminin açılışı Kanuni Sultan Süleyman’ın isteğiyle Mimar Sinan tarafından yapılmıştır.

2692386-aci-2-suleymaniye-camii-ic-mekan

II. Mehmet’in İstanbulu fethi ile İstanbul’da Osmanlı mimarisi boy göstermeye başlamıştır. Her padişah kendi iktidar dönemini hatırlatacak bir yapı bırakan geleneğin sürdürücüsü olmuştur. Bunların ilki II.Mehmet(Fatih Sultan Mehmet) ‘in yaptırdığı Fatih Külliyesi, ardınan II.Beyazıt’ı yansıtan Beyazıt Külliyesi ve daha sonra da Süleymaniye Külliyesi gelir.

Süleymaniye Camiin planı avlu ve asıl caminin olduğu iki kareden oluşan bir dikdörtgen şeklindedir. Avlunun zemini mermer döşelidir. En önemli süslemelerden biri çinilerdir. Üzerinde ayetlerin yer aldığı çiniler ünlü hattat Karahisarlı Ahmet’in eseridir.

suleymaniye3

Caminin dört köşesinde dört minare yer alır. Bu Kanuni’nin fetihten sonraki dördüncü padişah olduğunu yansıtır. Caminin en önemli özelliklerinden biri de akustiktir. Büyük kubbenin bir yanında duyulan hafif bir ses Caminin her yerinden duyulur.Mimar Sinan bunu her kubbeyi çift yaparak ve ana kubbeye 64 küp yerleştirerek sağlamıştır. Aynı zamanda camide hava akımını ve temizliğini sağlayan özel bir sistem mevcuttur.

 

Continue Reading